Бұқаралық ақпарат құралдарында, әлеуметтік желілерде баланы, оның денсаулығына зиян келтіретін ақпараттың , насихат пен үгіттің теріс ықпалынан қорғау мәселелері жөнінде мақала
Балаларды БАҚ және әлеуметтік желілерден қорғау: Денсаулыққа зиян келтіретін ақпарат пен насихаттың теріс ықпалы
Қазіргі заманда балалар мен жасөспірімдер ақпараттық кеңістікке ерте енеді, әсіресе әлеуметтік желілер мен бұқаралық ақпарат құралдары арқылы. Осыған байланысты олар үшін қауіпсіз ақпараттық орта қамтамасыз ету маңызды мәселеге айналды. Қоғамда балалардың психикалық және физикалық денсаулығына зиян келтіретін ақпараттардың, насихат пен үгіттің әсері туралы алаңдаушылық артып келеді.
Балалардың ақпараттық қорғанысындағы мәселелер
Балалар ақпараттық технологияларды ерте меңгеріп, интернет желісінде түрлі контентке қол жеткізу мүмкіндігіне ие болады. Әлеуметтік желілер мен интернет-басылымдар, видеохостингтер арқылы баланың ой-өрісіне теріс әсер ететін ақпараттар мен материалдар жетеді. Мұндай ақпараттар:
- Психикалық денсаулыққа әсері: Агрессия, зорлық-зомбылық, қорқыту мен қысым көрсету, жаман әдеттер мен нашақорлықты насихаттайтын материалдар балаларды психикалық тұрғыда ауырлатуы мүмкін. Қорқынышты бейнелер, жеккөрушілік тудыратын пікірлер немесе теріс мазмұндағы контент балалардың эмоционалдық әлсіздігіне, депрессияға, қорқынышқа және өмірге деген теріс көзқарасқа әкелуі мүмкін.
- Денсаулыққа зиянды ақпарат: Дене сұлулығына қатысты бұрыс көзқарастар, арықтау мен эстетикалық хирургияны насихаттау, физикалық зорлық-зомбылық пен дене жарақаттарын көрсету сынды ақпараттар балалар мен жасөспірімдер үшін қауіпті болуы мүмкін. Осыған байланысты балада дене қабылдауының бұзылуы, дұрыс емес тамақтану әдеттерінің қалыптасуы, денсаулыққа қауіп тудыратын әрекеттерге бару ықтималдығы жоғарылайды.
- Әлеуметтік желілерде қысым: Әлеуметтік желілерде баланың өзін-өзі бағалауы мен әлеуметтік орнына қатысты салыстырулар жиі кездеседі. Өзгелердің өмір сүру стиліне, сыртқы келбетіне қатысты теріс пікірлер баланың өзін төмен санауына әкелуі мүмкін.
Балаларды қорғаудың жолдары
- Ақпараттық сана қалыптастыру: Балаларды дұрыс ақпарат таңдау мен өңдеу қабілетіне тәрбиелеу қажет. Бұл балаларды әлеуметтендіру, қауіпсіз интернет қолдану дағдыларын қалыптастыруды білдіреді. Балалар мен ата-аналарға, мұғалімдер мен тәрбиешілерге ақпараттың зиянды түрлерін айыра білу қажеттілігі түсіндірілmalıdır.
- Ата-аналардың рөлі: Ата-аналар балаларының интернет қолдану уақытын бақылап, олардың қандай контентке қол жеткізетінін қадағалауы керек. Бұл мәселе тек интернетті бақылау ғана емес, сонымен қатар балаға қажетті моральдық құндылықтар мен психологиялық қолдау көрсету туралы да сөз болып отыр.
- Құқықтық реттеу: Заңнамалық деңгейде балаларды ақпараттық қорғанысқа қатысты шаралар енгізу маңызды. Оларға интернет кеңістігінде таралатын зиянды контентті бақылау мен шектеу шараларын қолданысқа енгізу қажет. Қазақстанда бұл саладағы заңнамаларда бала құқықтарын қорғау, әлеуметтік желілер мен БАҚ-тың балаларға қатысты жауапкершілігін күшейту бағытында бірқатар қадамдар жасалуда.
- Білім беру мекемелерінің рөлі: Мектептер мен басқа білім беру мекемелері де балаларға ақпараттық қауіпсіздік жайлы білім беру мәселесіне назар аударуы қажет. Мектеп оқушыларына интернетке қатысты қауіп-қатерлер туралы ақпарат беріп, сауаттылықты арттыру оларды қауіпсіз ақпараттық ортада тәрбиелеуге көмектеседі.
Қорытынды
Қазіргі уақытта балалардың денсаулығына зиянды ақпараттар мен насихаттың теріс ықпалы қоғамның өзекті мәселелерінің бірі болып табылады. Осы себепті балаларды ақпараттық қорғанысқа үйрету, дұрыс ақпаратты таңдауды қалыптастыру, және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін ата-аналар, педагогтар, қоғам және мемлекеттік органдар бірлесіп әрекет етуі қажет. Тек осындай кешенді шаралар арқылы балаларды ақпараттық зорлық-зомбылықтан, психикалық және физикалық денсаулықтарына зиян келтіретін ықпалдардан қорғау мүмкін болады.