СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІНІҢ ТІЗІЛІМІ

Құрметті оқушылар, ұстаздар, қонақтар! Бүгінгі біздің ашық тәрбие сағатымызға хош келдіңіздер!

  Бүгінгі таңда сыбайлас жемқорлық қоғамымызды қатты алаңдатып отырған келеңсіз көріністердің бірі екені еш жасырын емес. Бұл қылмыс түрімен қоғам болып күресу мақсатында көп іс-шаралар қолға алынуда. Құқық қорғау органдары мен сот жүйесі де осы бағыттағы заңнамаларды жетілдіріп қана қоймай, жемқорлықтың алдын алуға баса назар аударуда. Сол себепті болашақ жеткіншектер өздерің екенін ескерте отырып, осындай  жағдайларды болдырмау мақсатында тәрбие сағатымыздың тақырыбын «Жемқорлықпен  күресу - басты міндетіміз» деп алып отырмыз.

Мақсаты:
 1. Оқушыларға адам құқықтары жайлы түсініктерін қалыптастыру; 

«Жемқорлық» деген не екенін түсіндіру;
 2. Өз ойларын еркін жеткізе білу қабілеттерін дамыту; дүниетанымдарын кеңейту;
 3. Патриоттық тәрбие қалыптастыру;
 Тәрбие сағатының барысы:
 1. Ұйымдастыру кезеңі. (келген қонақтарымызбен таныстырып кету)
 2. Дөңгелек үстел.
 (Бір парақ қағазға «Отан» тақырыбына топтағы әр оқушы бір сөйлемнен жазады.)
 Әр топ өз шығармасын оқып, қорғайды.

«Менің көзқарасым» әр топтан  бір оқушы шығып, сыбайлас жемқорлық жайында өз ойларын  айтады.

1-ші топ. Сыбайлас жемқорлық өте қауіпті жағымсыз әлеуметтік көріністердің бірі болып табылады. Ол экономикалық заңдардың еркін әрекетін біршама деңгейде шектейді және еліміздің әлемдік қоғамдастық алдындағы беделін төмендетеді, еліміз үшін пайдалы шетелдік инвестициялардың жолындағы басты кедергілердің бірі болып табылады.

         Әсіресе, сыбайлас жемқорлық мемлекеттік билік органдарында қауіпті. Бұл жағдайда ол мемлекеттік қызметшілердің шешім қабылдауда беделін түсіретін өкілеттілігінің және қатаң құқықтық есеп берудің, шенеуніктерді қадағалаудың жоқтығынан биліктің монополияға айналуына әкеліп соқтырады. Ол еліміздің, қоғамымыздың және жекелеген азаматтардың мүдделеріне көп зиян келтіреді.

         Сондықтан Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев «сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі» деп көрсетті.

         2-ші топ. «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Заңға сәйкес мемлекеттік міндеттерді атқаратын адамдардың, сондай-ақ, соларға теңестірілген адамдардың лауазымдық өкілеттігін және соған байланысты мүмкіндіктерін пайдалана отырып не мүліктік пайда алу үшін олардың өз өкілеттіктерін өзгеше пайдалануы, жеке өзі немесе делдалдар арқылы заңда көзделмеген мүліктік игіліктер мен артықшылықтар алуы, сол сияқты бұл адамдарға жеке және заңды тұлғалардың аталған игіліктер мен артықшылықтарды құқыққа қарсы беруі арқылы оларды сатып алуы «сыбайлас жемқорлық» деп ұғынылады.

Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» заңы ең пәрменді заңдардың бірі болып табылады. 

Бұл заң осы бірнеше жыл ішінде жоғары маңызға ие болып, мемлекеттік қызметшінің күнделікті пайдаланатын оқу құралына айналып отыр.

Заңның ең басты құндылығы, ол азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігін жемқорлық көріністерінен туындайтын қауіптен сақтауға, сондай-ақ жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтың алдын алу, анықтау, тыю және ашу жолында мемлекеттік органдардың қызметін қамтамасыз етуге бағытталған.  

3-ші топ. Барлық мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалар өз құзыреттері шегінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жүргізуге міндетті.

Өз құзыреті шегінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарын анықтау, алдын-алу және оны жасаған кінәлі тұлғаларды жауапкершілікке тарту прокуратура, ұлттық қауіпсіздік, ішкі істер, салық, кеден және шекаралық қызмет, қаржы және әскери полициясы органдарымен жүзеге асырылады.

Сыбайлас жемқорлық қылмыстар туралы ауызша хабарламалар мен жазбаша арыздар қылмыстың жасалу орны мен уақытына қарамастан құқық қорғау органдарында тәулік бойы қабылданады.

Сыбайлас жемқорлықпен құқық бұзушылық фактісі туралы хабарлаған немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске өзге де түрде жәрдемдесетін адам мемлекеттің қорғауында болады және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен көтермеленеді.

Сыбайлас жемқорлық бейнеролик

Ситуациалық жағдай
 1 топтың тапсырмасы: Компьютер ойнауға ақша таба алмай отырған Ерлан мен Марат біраз ақылдасады. Ерланның есіне асханада ақша майдалатқан Қайрат түседі. Сол Қайратты қорқытып, ақшасын тартып алу керектігін Маратқа айтады. Сол мезетте келе жатқан Қайратты Марат алдап шақырады. Ойында арам ойы жоқ Қайратты Ерлан келіп бас салып, ақша тауып беруін талап етеді. Алғашқыда ойын екен деп ойлаған ол ақшасының жоқ екендігін айтса да, соңынан бұл істің қалжың емес екендігін ұғып, қалтасындағы бар ақшасын бере салады. Аман - есен құтылғанына қуанған ол анасына айтатындығын ескертеді. Ерлан мен Марат егер бұл істі біреуге айтсаң, онда жақсылық болмайтындығын Қайратқа жақсылап ұғындырады.
 Сұрақтар: 1. Осы көріністе баланың қандай құқығы шектелген?
 2. Ерлан мен Марат қандай қылмыс жасады?
 3. Ерлан мен Мараттың қылмыс жасауына не себеп болды?
 
 2 - топтың тапсырмасы: Нұрлан 5 - сыныпта оқиды. Нұрланның білім алуға деген талабы жақсы. Оқыса жақсы оқитын оқушылар қатарынан орын аларлық қабілеті бар. Бірақ ата - анасының тәрбиесі баланы жолдан тайдырады. Нұрланның ата - анасы бала тәрбиесіне жауапсыз қарайды. Баланы сабақтан себепсіз жиі қалдырады, кейде тіпті апталап келмей қалатын кездері де болады. Мектепте, сыныпта ата - аналарға байланысты өтетін жиындарға да келмейді. Сынып жетекшісі осы жағдайға байланысты Нұрланның үйіне барып, ата - анасымен бірнеше рет әңгіме жүргізгенімен еш нәтиже шықпайды. Ата - анасы құрғақ уәде беріп құр шығарып салады. Бірер күн өткен соң жаңағы оқиға қайта қайталанады. Білім алу баланың басты міндеті екенін біле тұра оны орындауда әке - шешесі салғырттық танытады.
 
 Сұрақтар: 1. Нұрланның ата - анасының қылығын қалай бағалайсыздар?
 2. Сынып жетекшісінің орнында болсаңыз не істер едіңіз?
 3. Ата - ананың бала алдындағы міндеттері қандай?
 
 3 - топтың тапсырмасы. 4 - сыныпты сәтті аяқтаған Жалғас жазда жақсы демалып, тынығып, қыркүйекте мектепке келді. Биыл орта буын, яғни 5 - сыныпқа келген соң, өзін - өзі бір есейіп қалғандай сезінді. Әрбір істеген жұмысына өзінше бір есеп беріп отыратын болды. Жалғастың қыркүйек айындағы тынымсыз еңбекке толы күндері өтіп жатты. Ол енді мектептегі бір үйірмеге қатысып, бойындағы ерекше бір қабілетін шыңдауды мақсат санады. Сөйтіп, мектептегі «Тұмар» пікір - сайыс клубына жазылмақшы болып бір шешімге келді. Осы ойын ата - анасына жеткізді. Ата - анасы Жалғастың ойына қарсы болады. Оны анасы ағылшын тілінен өтетін үйірмеге өзі жазғызып қойғанын, қазіргі заманға ағылшын тілі мамандарының өте қажет екендігін, заман ағымына сай өмір сүру керектігін баса айтты. Ал, Жалғастың бар ойлағаны, өзінше бір жасаған шешімі құмға сіңген судай жоқ болды да кетті. Үнемі ата - анасының айтқанын дұрыс санап, соны басты назарға алатын Жалғас тағы да ата - анасымен келісуге мәжбүр болды.
 Сұрақтар: 1. Жалғастың ата - анасының іс - әрекетін қалай бағалайсыз?
 2. Осы жерде баланың қандай құқығы шектеліп тұр?
 3. Жалғастың ата - анасының шешімімен келісуі дұрыс па?
 Слайдпен жемқорлыққа байланысты мысалдар келтіру:
 1. Мұғалімге мерекелерде гүл шоқтарын сыйлау жемқорлыққа жатады ма?
 2. Емделіп болған науқас дәрігерге өзінің алғысын белгілі - бір сыйлықты (гүл, сағат,портрет.....) сыйласа жемқорлыққа жатады ма?
 3. Жоғарғы оқу орындарында білім алушылар, емтихан уақытында оқытушыларына үстел жасағаны , жемқорлыққа жатады ма?

Ортақ сұрақ 

Түнгі мезгілде сағат (22 .00 ) кейін көшеде жүрген  мектеп оқушысын жасөспірімдер инспекторлары   ұстап алса, оған қандай заңдар қолданады? Ата-аналарға қандай көлемде айып пұл салуға болады? Оған сынып жетекші жауап беруге тиісті ме ? 

«Менің отбасым» тақырыбына сурет салу (әкесі,анасы,баласы) музыка ойнап тұрады.

ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың "Нұр Отан" ХДП-ның сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес форумында сөйлеген сөзі. (таспаға жазылған)

• Құрметті форумға қатысушылар!
• Бүгінгі басқосуымыз қоғамдағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы пәрменді күрес шараларына арналып отыр. Осы мәселе жөнінде нақты әңгіменің уақыты жетті деп санаймын.
• Жемқорлық мемлекеттің, қоғамның дамуына тежеу болатын, болашағына кесірін тигізетін індет. Оның тамырына түбегейлі балта шаппайынша, мемлекетте тұрақты өсу-өркендеу болмайды.
• Біз экономикамызды барынша дамытып, саяси жүйемізді жетілдіріп жатырмыз. Білімді, мәдениетті әрі бәсекелестікке қабілетті ұлт қалыптастыру жолында алдымызға стратегиялық мақсат қойып отырмыз.
• Алайда, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейтпей, одан нақты бір нәтиже шығармай, алға қойған мақсатқа толық жете алмаймыз.
• Жемқорлықпен күрес науқандық шара емес. Ол тек құзырлы мекемелердің ғана міндетіне жатпайды. Онымен бүкіл халық болып күресуіміз керек.
• Бүгін мен сіздермен осы мәселе төңірегінде, қордаланған проблемалар мен оларды шешудің заңнамалық және нақты іс-шаралары жөнінде ашық сөйлесуді жөн көріп отырмын.
• Бүгінгі басқосудың қаншалықты маңызды екенін баршаңыз де сезініп отырған боларсыздар.
• Сыбайлас жемқорлықтың белең алуы біздің ғана емес, бүкіл әлемнің бас ауруына айналғанын жаңа айттым.
• Бүгінде жаһандық сипат алған бұл індет тұтастай мемлекеттердің экономикасын күйретіп жіберу қаупін туғызып отыр.
•  Олай болса, жемқорлықпен күрес қатаң жүргізілуі қажет. Ешкімнің лауазымына, шен-шекпеніне қараудың қажеті жоқ. Қылмыс жасаған адам қандай жағдайда да жауапқа тартылуы тиіс.
• Қоғам бізден нақты іс-әрекетті күтіп отыр. Баршамыздың ел алдындағы қызметіміз де, беделіміз де бірлесіп істеген жұмыстың нәтижесіне байланысты.
• Тағы да қайталап айтамын, бұл істе "Нұр-Отан" партиясына жүктелер міндет үлкен. Партияның орталық, жергілікті жердегі басшылығы, мүшелері халықты жұмылдыра отырып, жемқорлықтың алдын алу мен жою шараларын белсенді жүргізуі керек.
• Қазақта "Ауруын жасырған өледі" дейтін мәтел бар. Жемқорлыққа қарсы күрес жан-жақты, үздіксіз, ашық әрі әділетті түрде жүргізілуі тиіс. Біз сонда ғана алға қойған биік мақсаттарға қол жеткізе аламыз.
•  Назар аударып, тыңдағандарыңыз үшін рахмет.

Оригами жасау.(Раушан гүлі) (келген қонақтарға жасалған гүлдерді сыйлыққа тарту)
 
 

«Жүрек жылуы» тілек арнау. (әр топ бір-біріне тілек айтады)

                                                       коммуналдық мемлекеттік мекемесі
                                                                  Қамқоршылық кеңесінің 
                                                                         №2 Хаттамасы 
 28.05.2021ж
 Қатысқандар - 9
 Күн тәртібінде:

 1. Қайырымдылық қызметінің жүзеге асырылуы. Әлеуметтік көмек қажет ететін отбасы балаларына материалдық көмектің көрсетілуі 
 2. Мектеп директорының 2020 – 2021 оқу жылындағы атқарылған жұмысының қорытынды есебі 
 Тыңдалды: 
 Мектеп директоры Е.Х.Адильханов жиналысты ашық деп жариялап, күн тәртібіндегі жоспармен таныстырды және әлеуметтік көмек қажет етеін отбасы балаларына материалдық көмек көрсетілуі бойынша атқарылған жұмыстарға мәлімет жасады. 
 Мектепте аз қамтылған отбасы балалалары саны-80. Осы аталған балаларға «Қайырымдылық» акциясы кезінде 95000 /тоқсан  бес мың/ теңге көлемінде мектеп мұғалімдері тарапынан спорттық киімдер алып берілді. Үйден оқитын 3-сынып оқушысы Әділбек Ұланға Көшкентал ауылдық округі Әкімі О.Алдабергенов тарапынан мектеп сумкасы, оқу-құралдары берілді. Директордың оқу-тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Ш.Колдееваның тарапынан 35000 теңгеге /отыз бес мың /қыстық куртка алып берді. Мектепте құрылған комиссия негізінде барлық балаларға таратылып берілді. Жаңа Жыл мерекесінде мектеп әкімшілігі тарапынан 3 -сынып оқушысы Әділ Алинурға мерекелік костьюмдер мен жаңа жылдық сыйлықтар алып берілді. Барлық көрсетілген көмектің қаражаты 25000 /жиырма бес мың/ теңгені құрайды. 
 
 Шешімі:
 1. Әлеуметтік көмек қажет ететін отбасы балаларына материалдық көмектің көрсетілуі ұйымдастырылсын.
 
 

 Қамқоршылық кеңес мүшелері: 
 С.Жалмендина

Н.Тусакбаева